De nieuwe dataset over het aantal scale-ups in Nederland, samengesteld in opdracht van het Erasmus Centre for Entrepreneurship, laat over de periode 2010 tot en met 2024 een duidelijk beeld zien. Vrijwel ieder jaar groeit het aantal scale-ups, met hier en daar een dip wanneer de economie onder druk staat en een versnelling in jaren waarin investeringen aantrekken. Ook de voorlopige cijfers voor 2024 passen in dat patroon. Nederland blijkt een aantrekkelijk land voor ondernemers die sneller willen opschalen dan de rest van de markt.
Toch vertelt zo’n stijgende lijn maar een deel van het verhaal. Het laat zien dat we ambitie hebben, dat ondernemers kansen zien en dat er genoeg energie in het ecosysteem zit. Maar de cijfers zeggen niets over de manier waarop die groei tot stand komt. En dat is precies waar het spannend wordt, want uit mijn werk met founders blijkt dat groei an sich meestal niet het probleem is. Het draait om de kwaliteit van die groei.
Groeien lukt vaak wel. Gezond groeien is lastiger.
De echte uitdaging zit zelden in het vergroten van de omzet, maar in het ontwikkelen van het financiële fundament dat een bedrijf nodig heeft om stabiel te blijven. Hoe sneller je groeit, hoe meer druk er komt te liggen op cashflow, marges, pricing en de timing van aannames. En juist op die punten schuurt het vaak.
Ik zie regelmatig dat bedrijven te laat aannemen, omdat het pas gebeurt wanneer het water al aan de lippen staat. Of juist te vroeg, gedreven door enthousiasme, terwijl de financiële ruimte eigenlijk nog onvoldoende is. Soms groeien klanten en projecten wel, maar de marges niet. En in sommige scale-ups blijven belangrijke beslissingen te lang liggen, simpelweg omdat er onvoldoende inzicht is om ze met vertrouwen te nemen. Dat maakt groei kwetsbaar. Ambitie is een kracht, maar zonder financieel overzicht kan het net zo goed een risico worden.
Wat dertien jaar data ons wél leren
Als je de cijfers over de periode 2010–2024 naast elkaar legt, zie je hoe grillig de markt soms beweegt. Jaren van snelle vooruitgang worden gevolgd door jaren van terughoudendheid. Externe factoren – van economische schommelingen tot arbeidsmarktdruk – spelen daarin een enorme rol. Voor scale-ups betekent dit dat ze hun bedrijf nooit kunnen bouwen alsof de buitenwereld stil blijft staan.
De cijfers laten vooral zien dat groei cyclisch is. En precies daarom is financieel vooruitkijken cruciaal. Niet alleen naar wat vandaag haalbaar is, maar naar wat je over zes, twaalf of vierentwintig maanden nodig hebt om op koers te blijven. Elke groeifase vraagt om andere beslissingen, en die beslissingen worden beter wanneer je ze maakt op basis van inzicht in plaats van onderbuik.
De overstap van groei naar waarde
Wat veel scale-ups onderschatten, is dat omzetgroei en waardecreatie twee verschillende werelden zijn. Je kunt hard groeien en toch kwetsbaar blijven. Waarde ontstaat pas wanneer een bedrijf financieel volwassen wordt en minder afhankelijk van de oprichter. Dat vraagt om discipline: scenario’s doorrekenen, pricing laten meegroeien met de realiteit, maandelijks marges bewaken en tijdig bijsturen wanneer kosten toenemen.
Dat is niet altijd het leukste onderdeel van ondernemen, maar wel het onderdeel dat rust en slagkracht oplevert. En uiteindelijk is dat precies waar veel founders naar op zoek zijn: een bedrijf dat niet alleen groter wordt, maar sterker.
Groeien is mooi. Gezond groeien is beter.
De dataset over scale-ups laat zien dat Nederland overloopt van ambitie. Maar ambitie zonder inzicht kan net zo goed tot vertraging leiden. De komende jaren worden interessant voor scale-ups die begrijpen dat financiële volwassenheid geen rem is op groei, maar een versneller ervan. Bedrijven die de discipline vinden om niet alleen naar omzet te kijken, maar naar de waarde die ze bouwen, staan sterker in een markt die continu in beweging is.
Wie dat lukt, groeit niet alleen in omvang. Die groeit in stabiliteit, kwaliteit en waarde. En dat is uiteindelijk waar elke scale-up naartoe wil.
Martijn Kerkhof
